Dijital yayın platformlarının televizyon yayıncılığını kendi tarzlarına göre yoğurduğu bu dönemde, Star Wars markasını yeniden ayağa kaldıran yegane unsur The Mandalorian dizisinin yakaladığı organik ve minimalist hava. Andor'un da hakkını yemeyelim ama Mandolorian ve Grogu 7'den 70'e kazandığı izleyicisiyle bu dünyanın içinde gerçekten başka bir yerde konumlanıyor. Yayınlandığı süreçte haftalık maceralar formülüyle seyirciyi ekrana bağlayan bu yapım, yoluna artık devasa sinema perdelerinde devam ediyor. Teknik olarak daha vizyona girmedi belki ama Disney Studios'un davetiyle gittiğim galada Mandalorian ve Grogu'yu ilk izleyenlerden biri olma fırsatı yakaladım. Gelin detayları birlikte didikleyelim.
Dizinin sunduğu gizemli, samimi, western soslu atmosferin sinematik bir anlatıya dönüştürülürken nasıl bir evrim geçireceği, projenin duyurulduğu ilk günden beri sadık hayran kitlesinin en büyük sorularından biriydi. Karşımızdaki film, bu geçiş sürecinin hem getirdiği avantajları hem de beraberinde taşıdığı yapısal krizleri çok net bir şekilde su yüzüne çıkarıyor.
Hikayenin merkezindeki Din Djarin ve Grogu ikilisi, modern popüler kültürün en başarılı ortaklıklarından biri olarak izlence dünyasının en sevilenlerinden. Aralarındaki sessizlikle kurulan derin bağ, filmin en dalgalı anlarında bile anlatıyı ayakta tutan ana unsur olarak işlev görüyor. Bir baba ve oğul hikayesinin galaktik ölçekteki yansıması, izleyicideki duygusal karşılığını hala koruyor; ancak televizyondaki o küçük, samimi anların sinema perdesinin talep ettiği büyük anlatı hacmi altında ezilip ezilmediği sorusu, filmin geneline yayılan bir huzursuzluk ne yazık ki.
Anlatı yapısının duvarları ve odağı bölmek
Filmin en çok eleştiriye açık yönü anlatının sinematik bir bütünlükten ziyade, nispeten kısaltılmış bir televizyon dizisini andırması. Sahneler arası geçişler ve olay örgüsünün ilerleyiş biçimi, sinema salonu için tasarlanmış bir senaryodan çok, bir video oyununun yan hikayesinin sahnelerini arka arkaya izliyormuşuz hissi yaratıyor. Yan hikaye izlemek, Star Wars evreninin yan hikayelerini izlemek benim için her zaman keyif verici olmuştur fakat burada ve özellikle de ikinci planda, ekstra geri planda kalınmış bir his yükleniyor insana. Bu durum da filmin dramatik yapısını zayıflatırken, hikayenin organik bir şekilde akmasının önüne geçiyor ve seyircide bir süre sonra sinemasal bir deneyimden çok, iyi bütçeli bir televizyon bölümü algısı güçleniyor.
Bu inşasal kopukluk, karakterlerin motivasyonlarını ve gitmesi gereken yönü de belirsizleştiriyor. Din Djarin’in karakter arkı, adamımızı derinleştirecek veya yeni bir olgunlaşma evresine taşıyacak virajlardan mahrum; bunun yerine tanıdık sularda güvenle yüzmeyi tercih eden bir senaryo var karşımızda. Seyirci olarak kahramanımızın gerçekten tehlikede olduğunu veya içsel bir dönüşüm geçirdiğini hissedemediğimizde, izlediğimiz şey de bir süre sonra sadece bir sonraki aksiyon sekansına ulaşmak için kat edilen doğrusal bir yola dönüşüyor.
Yine Pedro, yine arena...
Görsel tarafta ise teknik açıdan etkileyici bir yetkinliğe sahip olmasına rağmen zaman zaman ruhsuz bir gösteriye dönüşmekten kurtulamıyor film. Yüksek hızlı kovalamacalar ve teknik olarak kusursuz görünen dövüş sahneleri ekranı doldururken, bu sahnelerin ardındaki duygusal motivasyonun eksikliği izleyicide bir süre sonra doygunluk hissi yaratıyor. CGI canavarların ve çarpışan aksiyon figürlerinin yoğunluğu, perdedeki aksiyonu heyecanlı kılmaya yetmiyor; çünkü tehlikenin boyutu ne kadar büyürse büyüsün, sahnelerin koreografisi bir süre sonra tahmin edilebilir bir ritme sıkışıyor.
Ama her şeye rağmen arka plan ekibinin hakkını teslim etmek lazım; zira film yüksek enerjisini ve temposunu neredeyse hiç düşürmüyor. Aksiyonun bu denli merkezde olduğu bir yapıda, popüler kültürün son dönemdeki eğlenceli tesadüflerinden birine de şahitlik ediyoruz: Pedro Pascal’ın sinema ve televizyon kariyerindeki o talihi bu filmde de peşimizi bırakmıyor. Game of Thrones’taki unutulmaz ölümcül dövüşünden Gladiator 2’deki amansız Roma arenalarına kadar, canlandırdığı neredeyse her karakterle kendini bir şekilde bir meydanda, birileriyle çarpışırken bulan Pascal, Din Djarin maskesinin arkasında bile galaktik arenaların tam ortasına fırlatılmaktan kurtulamıyor.
Ancak bu arenalardaki çarpışmalar sadece ruhsuz birer dijital illüzyon olarak kalmıyor; tam aksine, pratik efektlerin ve kukla işçiliğinin kullanımı sayesinde Star Wars’un o eski, dokunulabilir ve kirli evren hissini sinemada yeniden canlandırıyor. Grogu’nun ve diğer uzaylı yaratıkların perdedeki varlığı da dijital efektlerin o alışılagelmiş soğukluğunu başarıyla kırarak, filme ihtiyaç duyduğu tuhaf ama sevimli mizahı ve sıcaklığı enjekte eden temel kurtarıcılar haline geliyor.
Pascal ve maskenin ardındaki performans
Pedro Pascal, Din Djarin rolünde fiziksel olarak maskenin arkasında olsa (hatta bazen olmasa) bile, ses tonu ve vücut diliyle karaktere o tanıdık ağırlığı vermeyi yine başarıyor. Bir oyuncunun yüzünü göstermeden bu denli güçlü bir ekran aurası yaratabilmesi, projenin en büyük şanslarından biri. Ancak senaryonun ona sağladığı alanın daralması, Pascal’ın yeteneğinin daha derinlikli sahnelerde parlamasına engel oluyor.
Filmin işitsel dünyası ise vizyonun en güçlü bileşenlerinden biri olarak öne çıkıyor. Ludwig Göransson imzalı müzikler, sahnelerin alt metnini besleyen ve adeta filmin atan kalbi gibi işlev gören bir ritme sahip. Benim Tenet (2020) ile tanıdığım Oscar'lı müzisyen ortaya yine şahane bir iş çıkarıyor ve perdedeki görsel anlatının zaman zaman tökezlediği, temposunun sarktığı anlarda bile seyirciyi hikayenin içinde tutmayı başarıyor.
Nostalji çıkmazı ve özgünlük arayışı
Star Wars evreninin kronikleşen bir problemi olan "nostaljiye sığınma" arzusu, bu filmde de kendini yoğun bir şekilde hissettiriyor. Garip canavarlar, tuhaf mizah unsurları ve evrenin eski figürlerine yapılan göndermeler, sadık hayranları memnun edecek birer unsur olarak serpiştirilmiş fakat bu sefer de filmin kendi ayakları üzerinde duran özgün hikaye anlatma çabasına engel oluyor. Evrenin geçmişine yapılan sürekli selam verme isteği, sinema salonunda anlık bir tatmin sağlasa da, uzun vadede filmin hafızalarda kalıcı bir iz bırakmasını zorlaştırıyor.
Bana kalırsa stüdyolar ellerindeki değerli fikri mülkiyetleri riske atmamak adına, seyircinin neyi seveceğini önceden hesaplayan güvenli formüllere fazlasıyla bel bağlıyor. The Mandalorian & Grogu, bu formülün en rafine ve teknik olarak en kusursuz örneklerinden biri olsa bile, sinemanın öngörülemez, risk alan ve büyüleyen doğasından uzaklaşarak garantili bir nesneye dönüşmenin eşiğinde duruyor. Yine de bunlar Jeremy Allen White'ın seslendirdiği Rotta karakteri seriye gerçekten farklı ve sağlam bir karakter kattığı gerçeğini değiştirmiyor.
Sinematik geleceğe doğru
Neticede karşımızda duran yapım, ne seriyi tamamen çökerten bir fiyasko ne de sinema tarihini yeniden yazan bir başyapıt. Teknik açıdan yüksek standartlara sahip, zararsız, zaman zaman heyecanlı ama derinlikten yoksun bir deneyim. Star Wars evrenine büyük bir geri dönüş niteliği taşıyıp taşımadığı tartışılır; fakat bu ikonik ikilinin beyaz perdedeki ilk ciddi sınavında, televizyonun konforlu alanından çıkmanın sancılarını net bir şekilde hissettiğini ve sinema eleştirilerinde daha uzun süre tartışılacak bir yapısal dönüşümün habercisi olduğunu söylemek mümkün.
Yorumlar