Maggie Gyllenhaal, yönetmenlik koltuğundaki ikinci uzun metrajı The Bride! ile izleyiciyi tam anlamıyla ters köşeye yatırıyor. İlk filmi The Lost Daughter’da iliklerimize kadar hissettiğimiz o dingin hüzün, karakterlerin iç dünyasındaki o ince sızı ve sahil kasabası sakinliği, yerini burada başı sonu bilinmeyen bir gürültüye, kaosa ve estetik deliliğe bırakmış durumda.
Bir yönetmenin henüz yolun başındayken bu denli keskin bir üslup değişikliğine gitmesi, bir "tür denemesi" değil, aynı zamanda sinematografik bir meydan okuma olarak yorumlanabilir. Gyllenhaal, güvenli limanlarda yüzmek yerine dünyanın en ünlü hikayelerinden biri olan Frankenstein mitini alıp onu 1930’ların Chicago dünyasıyla, punk estetiğiyle ve kara komediyle dikiş yerlerinden birleştiriveriyor.
Bu geçişin başarısı aslında Gyllenhaal’un oyunculuktan gelen "karakter odaklı" bakış açısını yönetmenliğine nasıl sızdırdığında saklı. The Lost Daughter’da bir annenin pişmanlıklarını mikroskop altına alan yönetmen, bu kez bir kadının kelimenin tam anlamıyla yeniden inşasını devasa bir operasyon içerisine yerleştiriyor. Daha "gişe filmi" tadında elbette. Film boyunca hissedilen yoğun endişe havası, teknik bir tercihten ziyade hikayenin ruhu haline gelmiş. İzleyiciyi koltuğunda huzursuz eden şey sadece görseldeki tuhaflıklar veya şiddet değil; asıl adı Ida olan karakterimizin kendi varoluşunun ardındaki dehşet verici gerçeği öğrenme sürecindeki belirsizlik.
Dramın sessizliğinden kaosun estetiğine
Frankenstein (2025)
Yaren Özbebek
Filmin oyuncu kadrosu adeta bir aile ve dostlar buluşması gibi görünse de, her bir ismin film üzerindeki genel ağırlığı tartışılamaz. Christian Bale, canavar rolünde kendisinden alışık olduğumuz disiplinini bu kez daha hafif ve neredeyse babacan bir noktadan kuruyor. Jacob Elordi’nin daha romantize edilmiş canavar tasvirlerinin aksine, Bale’in yüzündeki her bir yara bere, karakterin trajedisini fizikselleştiriyor. Ancak filmin asıl yıldızı kuşkusuz Jessie Buckley. Buckley, Ida karakterine öyle bir enerji vermiş ki ekrandaki varlığı diğer tüm gürültüyü bastırıyor. Gyllenhaal’un bir önceki filminden gelen bu iş birliği, yönetmen ve oyuncu arasındaki o kusursuz kimyanın zirvesi niteliğinde.
Kadroda Jake Gyllenhaal’un şık bir Hollywood yıldızı olarak karşımıza çıkması ve Peter Sarsgaard’ın yorgun polis tiplemesiyle hikayeye dahil olması, filmin o ailevi dokusunu güçlendirirken performansa dayalı bir derinlik de katıyor. Özellikle Batman serisinden aşina olduğumuz Christian Bale ve yönetmenin dostane bağı, ekrana yansıyan o güvenli ama riskli oyun alanını beslemiş. Bu denli dev isimleri bir araya getirip onları 1930’ların suç dünyasıyla Gotik korkunun filizlendiği bir atmosferde yarıştırmak, yönetmenin hem vizyonerliğini hem de sektördeki güçlü konumunu kanıtlar nitelikte. Her bir oyuncu, bu "delilik" senfonisinde kendine ait bir noktayı benimsemiş ve orada adeta parıldıyor.
Frankenstein’ın teni yüzü
The Bride!, atmosferik olarak çok katmanlı bir yapıda ilerliyor. Bir yanda absürt ve parıltılı bir enerji, diğer yanda şık ama iğneleyici bir kara mizah tonu var. Gyllenhaal, bu zıtlıkları birleştirmeyi deniyor ve büyük oranda başarıyor. Hikaye, Bay ve Bayan Frankenstein'ı bir tür "muhteşem ikili" olarak konumlandırırken, izleyiciye alışılagelmiş bir canavar filminden çok daha fazlasını vaat ediyor. Buradaki canavar hikayesi, toplumsal normlara bir başkaldırı ve aynı zamanda "yaşayan bir ölü" olmanın getirdiği o ironik özgürlüğün keşfi üzerine kurulu.
Joker: Folié a Deux (2024)
Özellikle filmin bazı sekanslarında ben o Joker: Folie à Deux havası sezinledim ve bu bence filmin psikolojik derinliğini artıran bir unsur. Hatta diyebilirim ki, eğer son Joker filmi bu denli cesur, kaotik ve türler arası bir geçişkenliğe sahip olsaydı, izleyici için belki çok daha tahmin edilebilir ama bir o kadar da tatmin edici bir deneyime dönüşebilirdi. Gyllenhaal, deliliği sadece bir karakter özelliği olarak değil, filmin ritmi olarak kullanıyor. Dans sahneleri, kontrolsüz kasılmalar ve koreografik titremeler, filmi izlenen bir eser olmaktan çıkarıp, duyusal bir saldırıya dönüştürüyor.
Yaren Özbebek
Türler arası dans: Gangster Noir ve Gotik komedi
Ancak filmin kusursuz olduğunu söylemek de güç. Hikayenin temel taşlarından biri olarak sunulan Mary Shelley'nin hayalet motifi, ne yazık ki filmin geneline yayılan o güçlü etkinin altında biraz ezilmiş duruyor. Shelley’nin İngiliz aksanıyla Ida’nın içine sızması ve o ilk perdedeki "ele geçirilme" anları müthiş bir zeka pırıltısı taşısa da, yönetmen sanki filmin ortasından sonra bu metafiziksel katmanı biraz unutmuş gibi. Shelley’nin hikayeye daha köklü bir yön vermesi beklenirken, Gyllenhaal odağını daha çok Ida ve Frank'in Chicago sokaklarındaki kaçışına kaydırıyor. Bu da filmin felsefi derinliğinde ufak bir boşluk yaratsa da, genel akışı bozmuyor.
Yine de bu eksiklik, Jessie Buckley’nin devleşen performansıyla kolayca göz ardı edilebiliyor. Buckley’nin eş rolündeki vahşi ve dizginlenemez hali, Bale’in ağırbaşlı ve hırpalanmış canavarıyla harika bir tezat oluşturuyor. Aralarındaki o tuhaf "evlilik mutluluğu", modern sinemanın en ilginç ve keyifli kimyalarından birini doğurmuş. Bir düğün töreniyle bu birleşmenin taçlandırılmamış olması küçük bir hayal kırıklığı yaratsa da, Gyllenhaal’un hikayeyi daha sokağa yakın, daha kirli ve daha "punk" bir noktada bitirme tercihi, filmin genel ruhuna daha sadık kalmasını sağlamış.
Ida’nın uyanışı
İzleyicinin ve eleştirmenlerin bir kısmının bu filme mesafeli durmasının sebebini anlamak zor değil; zira The Bride! her türlü kalıba girmeyi reddeden, hırçın bir film. Ancak bahsedildiği kadar kötü veya dağınık olduğunu düşünmek, filmin zekice kurgulanmış alt metinlerini ıskalamak veya direkt olarak görmezden gelmek olur. Gyllenhaal, bize sadece bir canavarın eşini değil, ataerkil bir dünyada (ki bu dünya ister 1930’ların Chicago’su olsun, ister günümüz) yeniden inşa edilen bir kadının otoriteye ve yaratıcısına karşı duruşunu anlatıyor. Ida’nın kıvırcık saçları, siyah dili ve dudaklarındaki lekeler onun bir kusuru değil, aslında yeni kazandığı kimliğinin savaş boyaları.
Film boyunca sarsılmayan o endişe duygusu, Ida’nın gerçeği öğrendiğinde vereceği tepkinin merakıyla birleşince, seyir zevki de otomatik olarak artıyor. Mafya babası Lupino’dan Annette Bening’in Dr. Euphronious’una kadar her yan karakter, bu ucube dünyanın inşasına hizmet ediyor. Gyllenhaal, Mary Shelley’nin mirasını sadece bir isim olarak değil, bir hayatta kalma ve yaratma dürtüsü olarak filme yerleştirmiş. Belki Shelley’nin konukluğu tam kapasiteyle kullanılmadı ama onun ruhu, filmin o asil ve öfkeli damarlarında dolaşmaya devam ediyor.
Kaçırılan fırsatlar ve vizyoner tercihler
Sonuç olarak The Bride!, izleyiciden sabır ve açık fikirlilik bekleyen, ödülünü ise finaldeki katarsis anıyla veren bir yapım. Maggie Gyllenhaal, sinemanın hikaye anlatmak değil, bir duygu durumunu (bu durumda bu da bol bol delilik ve kaos oluyor) izleyiciye bulaştırmak olduğunu kanıtlıyor. İlk filminin sakinliğinden bu denli uzağa savrulması, bir yönetmen olarak sınırlarını ne kadar zorlayabileceğini şimdiden gösteriyor. Dolayısıyla sadece bu hamle için bile kendisini tebrik etmeye değer. Diğer yanda da sinematografik açıdan zengin, oyunculuklar açısından ders niteliğinde ve atmosferik olarak son derece etkileyici bir iş var karşımızda.
Frankenstein mitine getirilen bu punk-noir yorum, türün meraklıları için taze bir nefes. The Bride!, bir yeniden yapım değil de dikiş yerleri kasıtlı olarak açık bırakılmış, gürültüsüyle kulak tırmalayan ama kalbiyle sizi yakalayan, çok katmanlı bir sinema deneyimi gibi.
"I prefer not to." diyenler için, kendinizi fazla kasmadan Gyllenhaal’un bu kaotik dünyasına kendinizi bırakmanızı tavsiye ederim. Çünkü bazen en saf keyifler, en büyük deliliklerin içinden çıkıveriyor. En basitinden Jessie Buckley’nin siyah dilini çıkararak gülümsemesi, modern sinemanın ikonik ucubeleri sekmesinde hafızalara kazınacak anlarından biri olarak çoktan yerini aldı bile.
Yorumlar